18/05/2026
TÌNH TRẠNG TIÊU CHẢY Ở TRẺ
🌟I. Tiêu chảy ở trẻ em là gì?
🌱 Tiêu chảy ở trẻ là tình trạng trẻ đi ngoài phân lỏng bất thường với tần suất nhiều lần trong ngày, gấp 2 lần bình thường ở trẻ sơ sinh và > 3 lần/ngày đối với trẻ lớn hơn. Tần suất đi vệ sinh ở mỗi trẻ sẽ khác nhau phụ thuộc vào thể trạng của từng bé. Quan trọng là tính chất của phân, lỏng và nhiều nước hơn bình thường, thậm chí trẻ đi toàn nước.
🌱 Cùng với đó, trẻ còn có thể kèm theo các triệu chứng sau:
- Nôn trớ.
- Đau bụng.
- Biếng ăn, bú kém.
- Sốt cao kèm mệt mỏi, quấy khóc.
- Cơ thể có dấu hiệu mất nước như: niêm mạc mắt, miệng khô; tiểu ít;…
🎯 II. Nguyên nhân chính gây tiêu chảy ở trẻ:
⚡ Virus:
Virus là thủ phạm hàng đầu gây tiêu chảy cấp ở trẻ em. Trong đó Rotavirus chiếm khoảng 50% các trường hợp ở trẻ dưới 5 tuổi. Ngoài ra, các virus khác như Norovirus, Adenovirus và Enterovirus cũng có thể gây bệnh.
⚡Vi khuẩn, ký sinh trùng:
Các loại vi khuẩn như E. coli, Salmonella, Shigella và Campylobacter. Ký sinh trùng như Giardia lamblia và Cryptosporidium cũng có thể là nguyên nhân trong một số trường hợp.
⚡Yếu tố nguy cơ tăng cao:
Một số yếu tố làm tăng nguy cơ tiêu chảy ở trẻ bao gồm độ tuổi từ 6-11 tháng khi trẻ bắt đầu ăn dặm. Việc không được nuôi bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 4-6 tháng đầu. Điều kiện vệ sinh kém và nước uống không sạch. Cũng như tình trạng suy dinh dưỡng và thiếu hụt vi chất ở trẻ, đặc biệt là kẽm
⚡ Ngoài ra, tiêu chảy còn là triệu chứng của các bệnh lý đường ruột khác như viêm dạ dày, rối loạn tiêu hóa, dị ứng/ngộ độc thực phẩm,... hoặc bệnh lý nhiễm trùng như cúm, sởi, tay chân miệng,....
🎯 III. Điều trị tiêu chảy cấp ở trẻ:
Tiêu chảy cấp tự thoái triệu trong 5-7 ngày ở 90% trường hợp. Tuy nhiên, nguy hiểm nhất không phải bản thân tiêu chảy mà là biến chứng mất nước.
Tiêu chảy có thể khiến cơ thể của trẻ bị mất nước với các mức độ khác nhau từ không mất nước đến có mất nước và mất nước nặng. Mọi trẻ bị tiêu chảy đều cần được theo dõi và phân loại tình trạng mất nước để xử trí kịp thời.
🅰️.Mức độ A – Không mất nước/Mất nước nhẹ (Điều trị tại nhà):
- Thể trạng: Tỉnh táo
- Mức độ khát: Bình thường, đôi khi từ chối uống nước.
- Độ giãn của da: Nếp véo mất nhanh.
- Vùng mắt: Bình thường.
- Vùng miệng: Lưỡi ướt bình thường.
🅱️.Mức độ B – Mất nước vừa (Thăm khám tại cơ sở y tế):
- Thể trạng: Vật vã, dễ bị kích thích (bứt rứt, cáu kỉnh).
- Mức độ khát: Háo hức uống nước hoặc khóc khi ngừng cho uống.
- Độ giãn da: Nếp véo mất chậm dưới 2s.
- Vùng mắt: Mắt trũng hơn bình thường, khóc ít hoặc không có nước mắt.
- Vùng miệng: Miệng, lưỡi khô.
⚠️. Mức độ C – Mất nước nặng (Cấp cứu ngay lập tức):
- Thể trạng: Mệt lả, li bì.
- Mức độ khát: Uống kém hoặc không thể uống.
- Độ giãn da: Nếp véo mất chậm trên 2s.
- Vùng mắt: Mắt trũng sâu, khóc không có nước mắt.
- Vùng miệng. Miệng, lưỡi khô khốc.
🎯 IV. Cách chăm sóc trẻ bị tiêu chảy tại nhà:
💧1. Bù nước và điện giải:
- Khi trẻ bị tiêu chảy, đi ngoài liên tục, mẹ nên cho trẻ uống Oresol để bù dịch, ngăn ngừa tình trạng mất nước.
- Cách cho trẻ uống: Nên cho trẻ uống từng ngụm nhỏ, mỗi 1-2 phút cho 1 thìa để tránh nôn. Nếu trẻ nôn, hãy dừng 10 phút rồi tiếp tục cho uống chậm hơn. Có thể dùng ống nhỏ giọt hoặc thìa nhỏ với trẻ dưới 6 tháng.
⚠️ Lưu ý: Mẹ cần pha đúng tỷ lệ như hướng dẫn của từng nhà sản xuất để đảm bảo hiệu quả, không pha tùy tiện, áng chừng vì có thể khiến tình trạng mất nước trầm trọng hơn.
🍼 Nếu trẻ đang bú mẹ, hãy tăng dần cữ bú. Nếu trẻ đã ăn dặm, mẹ có thể bổ sung nước ép trái cây, nước canh,… vào khẩu phần ăn của con.
🥕 2. Bổ sung kẽm (ZinC):
Bổ sung kẽm là cách điều trị tiêu chảy cấp ở trẻ em được công nhận rộng rãi. Kẽm giúp tăng cường đề kháng, làm dịu niêm mạc ruột, giảm thời gian và mức độ nghiêm trọng của tình trạng tiêu chảy. Ngoài ra, kẽm cũng giúp cải thiện khẩu vị, giúp trẻ ăn ngon hơn.
💛 Liều kẽm khuyến cáo dành cho trẻ tiêu chảy cấp được tính theo tuổi:
🌱 Trẻ dưới 6 tháng tuổi: 10mg/ngày, trong vòng 10 – 14 ngày.
🌱 Trẻ từ 6 tháng tuổi: 20mg/ngày, trong vòng 10 – 14 ngày.
⚠️ Lưu ý: Trẻ phải được uống bổ sung kẽm đủ liều trong vòng 14 ngày.
🍚 3. Duy trì dinh dưỡng:
Ba mẹ nên chú ý chế độ dinh dưỡng của trẻ trong giai đoạn này để bù lại dưỡng chất đã mất đi khi trẻ bị tiêu chảy cấp.
Khẩu phần ăn hằng ngày nên được tiếp tục và tăng dần lên. Cho trẻ ăn đủ chất dinh dưỡng giúp bé phục hồi nhanh hơn, tăng trưởng đều đặn và phục hồi chức năng tiêu hóa.
🍉 Bổ sung đủ 04 nhóm chất cho trẻ:
✨ Đối với trẻ sơ sinh dưới 12 tháng, bổ sung đầy đủ nước và dưỡng chất cho trẻ bằng sữa mẹ là tốt nhất.
✨ Đối với trẻ lớn hơn bị tiêu chảy, cung cấp bữa ăn đầy đủ 04 nhóm chất góp phần tăng cường sức khỏe của trẻ, giúp cải thiện tình trạng tiêu chảy, bao gồm chất đạm, tinh bột, chất béo và vitamin, khoáng chất.
🍈 Hạn chế đồ ăn khó tiêu:
Khi xây dựng khẩu phần ăn cho trẻ đang bị tiêu chảy, loại bỏ những thực phẩm khó tiêu, không dung nạp trong bữa ăn của trẻ là điều cần thiết. Ví dụ như thức ăn nhanh, thức ăn đóng hộp.
🍓 Thay đổi khẩu phần ăn và cách chế biến:
✨ Khẩu phần ăn cũ không phù hợp có thể là nguyên nhân trẻ bị tiêu chảy. Đồng thời, khi tiêu chảy trẻ thường khó hấp thu lượng lớn thức ăn. Vì vậy, mẹ nên thay đổi khẩu phần ăn phù hợp hơn cho trẻ.
✨ Khi chế biến món ăn, mẹ cũng nên chia nhỏ thực phẩm hay xay nhuyễn, nấu loãng. Và cho trẻ ăn nhiều bữa nhỏ trong ngày, giúp thức ăn hấp thu dễ dàng và đường tiêu hóa của trẻ làm việc nhẹ nhàng hơn.
🥑 Ổn định đường ruột bằng men vi sinh và lợi khuẩn (Probiotics) qua sữa chua hoặc các thực phẩm bổ sung để duy trì và cân bằng sức khỏe hệ tiêu hóa.
🤱 4. Tiếp tục theo dõi các biểu hiện tiêu chảy ở trẻ:
Mẹ lưu ý và đưa trẻ đi khám ngay khi con có các dấu hiệu sau đây:
⚠️ Dấu hiệu trẻ không đáp ứng hoặc đáp ứng kém với điều trị: Liên tục đi ngoài phân lỏng, trẻ không tốt lên sau 48 giờ điều trị…
⚠️ Dấu hiệu tăng cấp độ mất nước: Con khát, uống háo hức, ăn kém hoặc bỏ bú, nôn tái diễn…
⚠️ Dấu hiệu một số bệnh lý khác như lỵ, viêm ống tiêu hóa: Trẻ sốt cao, có lẫn máu trong phân…
🛡️ V. Phòng ngừa bệnh tiêu chảy ở trẻ em:
Để phòng chống tiêu chảy ở trẻ, ba mẹ có thể áp dụng một số biện pháp sau:
🥛 Cho trẻ bú mẹ nhiều nhất có thể, tốt nhất cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời.
🌞 Giữ vệ sinh cá nhân và môi trường sạch sẽ:
- Hỗ trợ và hướng dẫn trẻ rửa tay sạch trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
- Tăng cường dọn dẹp, vệ sinh môi trường xung quanh để tránh mầm bệnh phát triển, đặc biệt là các bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc như đồ chơi, tay nắm cửa, giường tủ, bàn ghế...
⛑️ Thực hiện an toàn vệ sinh thực phẩm:
- Lựa chọn nguồn cung cấp thực phẩm đảm bảo.
- Nên cho trẻ ăn đồ ăn đã được nấu chín kỹ và uống nước đun sôi để nguội.
- Bảo quản, rã đông thực phẩm đúng cách.
- Tuyệt đối không cho trẻ ăn các thực phẩm có dấu hiệu hư hỏng hoặc nghi ngờ hư hỏng, cận date.
- Luôn cho trẻ tiêm phòng ngừa các vaccin đầy đủ, đặc biệt là các vaccin liên quan đến đường tiêu hóa như uống rota, tiêm vaccin phòng tả,....
