29/07/2026
Hệ thống Khí thải Động cơ Diesel: Vì sao cần bảo dưỡng toàn diện?
[Theo Tạp chí 𝗕𝗹𝗲𝗻𝗱’𝗿 - News & Views from BG Products, Inc., Spring 2026]
Ngày nay, các công nghệ kiểm soát khí thải được thiết kế nhằm đáp ứng những quy định toàn cầu khắt khe, như tiêu chuẩn U.S. EPA Tier 4, Euro VI, và CARB. Các chất gây ô nhiễm chính trong khí thải diesel cần được xử lý bao gồm: nitơ oxit (NOx), muội than (PM), hydrocarbon (HC), và carbon monoxide (CO).
Hệ thống khí thải diesel ngày nay sử dụng nhiều thành phần xử lý khí thải sau buồng đốt (aftertreatment) khác nhau, hoạt động nối tiếp nhau, được điều khiển chính xác bởi bộ điều khiển điện tử (ECU) tinh vi.
1. Bầu Xúc Tác Oxy Hóa DOC (Diesel Oxidation Catalyst)
Bầu DOC thường là thiết bị xử lý khí thải sau buồng đốt đầu tiên trong đường ống xả. Bầu DOC thúc đẩy các phản ứng oxy hóa để chuyển hóa carbon monoxide (CO) và hydrocarbon (HC) chưa cháy hết thành carbon dioxide (CO2) và nước. Nó cũng chuyển hóa nitric oxide (NO) thành nitrogen dioxide (NO2) - một loại khí cần thiết để hỗ trợ quá trình tái tạo bên trong bầu lọc DPF và quá trình giảm thiểu NOx trong hệ thống SCR.
2. Bầu Lọc Hạt DPF (Diesel Particulate Filter)
Bầu lọc hạt DPF được thiết kế để giữ lại và loại bỏ các hạt bụi mịn theo cơ chế vật lý, thường được gọi là muội than. Bầu lọc DPF thường cấu tạo từ lõi gốm dạng lưới, buộc dòng khí thải phải chui qua các màng, từ đó giữ muội than lại ở các vách lọc.
Theo thời gian, lượng muội than tích tụ làm tăng áp suất khí xả ngược (backpressure) và phải được loại bỏ thông qua quá trình Tái tạo. Quá trình Tái tạo Thụ động diễn ra khi nhiệt độ khí xả đủ cao để đốt cháy (oxy hóa) muội than một cách liên tục, trong khi Tái tạo Chủ động sử dụng phương pháp phun nhiên liệu trễ, dùng bộ đốt nhiệt khí thải, hoặc các cách khác để tăng nhiệt độ khí thải lên đủ mức đốt cháy muội than. Bộ ECU hiện đại liên tục theo dõi độ nghẹt của bầu DPF bằng cách sử dụng các cảm biến chênh lệch áp suất và nhiệt độ để quản lý các chu kỳ tái tạo này.
3. Hệ Thống Khử Xúc Tác Chọn Lọc SCR (Selective Catalytic Reduction)
SCR là công nghệ chính dùng để xử lý khí thải NOx. Hệ thống SCR phun dung dịch xử lý khí thải động cơ diesel (DEF), một dung dịch pha trộn giữa urê và nước tinh khiết, vào dòng khí xả. Dưới tác động của nhiệt độ cao, urê phân hủy thành amoniac, sau đó phản ứng với NOx trên bề mặt chất xúc tác để tạo thành khí nitơ vô hại và hơi nước.
ECU phải phối hợp nhịp nhàng giữa thời điểm phun nhiên liệu, tỷ lệ tuần hoàn khí thải (EGR), nhiệt độ bộ xử lý khí thải, và tái tạo để tối ưu hóa hiệu suất xả thải. Đây là sự kết hợp phức tạp giữa cơ khí, hóa học và công nghệ điện tử. Bằng cách kết hợp kiểm soát ngay từ trong buồng đốt với bộ xử lý khí thải tiên tiến, động cơ diesel ngày nay giảm thiểu được lượng khí thải độc hại khổng lồ mà vẫn giữ được độ bền và tính tiết kiệm nhiên liệu vốn có.
Trên lý thuyết, một chiếc xe tải sẽ vận hành chính xác theo các quy định khí thải hướng đến: chạy đường dài trên đường cao tốc, tải trọng ổn định, được bảo dưỡng định kỳ như khuyến nghị
Tuy nhiên, trên thực tế, xe tải thường vận hành trong điều kiện khắc nghiệt hơn: chạy không tải lâu, chạy quãng ngắn ở tốc độ thấp, chậm thay dầu động cơ, chất lượng nhiên liệu không đảm bảo. Trong những điều kiện khắc nghiệt này, các hệ thống xử lý khí thải sau buồng đốt gặp rất nhiều khó khăn.
Nói một cách đơn giản, hệ thống xử lý khí thải sau buồng đốt giống như một bộ lọc khổng lồ. Nó hứng chịu mọi thứ đi ra khỏi động cơ - dù tốt hay xấu. Đó là lý do tại sao chúng ta thường thấy nhiều xe thay mới toàn bộ hệ thống ống xả, nhưng sau một thời gian ngắn xe gặp lại đúng vấn đề cũ. Vấn đề gốc rễ thực chất chưa được giải quyết.
LÀM SẠCH HỆ THỐNG - GIỮ HỆ THỐNG LUÔN SẠCH
Dịch vụ Làm sạch Hệ thống Khí thải của BG (BG Emissions System Service) được thiết kế để làm sạch toàn bộ hệ thống xử lý khí thải sau buồng đốt, bao gồm bầu DOC, DPF, và SCR. Dịch vụ này bơm dung dịch làm sạch thành dạng bọt, lấp đầy toàn bộ hệ thống, giúp loại bỏ chất bẩn khỏi tất cả các bộ phận - không chỉ bầu lọc DPF. Lượng bọt này sau đó sẽ được xả sạch ở bước kế tiếp. Việc làm sạch toàn bộ hệ thống giúp khôi phục hiệu suất xử lý khí thải trở lại đúng tiêu chuẩn của nhà sản xuất.
Nhưng chỉ một bầu lọc sạch không thể được duy trì trạng thái tốt nếu động cơ đang gặp vấn đề.
Đối với động cơ diesel, áp suất nén là yếu tố quan trọng chủ chốt. Mất áp suất nén do cặn bẩn tích tụ trên piston và xéc-măng (kẹt/bó xéc-măng) sẽ dẫn đến quá trình cháy không hoàn toàn, trực tiếp làm tăng lượng muội than sinh ra. Sản phẩm BG EPR® Engine Performance Restoration® (Phục Hồi Hiệu Suất Động Cơ), PN 109, giải quyết vấn đề này bằng cách loại bỏ cặn bẩn để khôi phục áp suất nén. Hiệu suất đốt cháy được cải thiện đồng nghĩa công suất xe mạnh hơn, tiết kiệm nhiên liệu hơn, và thải ít muội than hơn vào hệ thống xử lý khí thải.
Sau khi hệ thống bôi trơn đã sạch, trạng thái này cần được duy trì. Đó là lúc BG DOC® Diesel Oil Conditioner (Phụ Gia Bảo Vệ Nhớt Động Cơ Diesel), PN 112, phát huy tác dụng. BG DOC® sử dụng công nghệ phân tán muội than (soot scatter) để ngăn chặn muội than vón cục và bám dính vào các linh kiện trong động cơ, từ đó giảm sự hình thành cặn bám và hạn chế mài mòn do muội than gây ra.
Cuối cùng là hệ thống nhiên liệu. Kim phun bị tắc bẩn dẫn đến phun sương kém tơi, quá trình cháy không hoàn toàn - một lần nữa làm tăng lượng muội than sinh ra. Động cơ diesel phun nhiên liệu điện tử (Common-Rail) hiện đại hoạt động ở áp suất và nhiệt độ cực cao, khiến nhiên liệu rất dễ bị biến chất và xuống cấp theo thời gian. Các sản phẩm như BG 245® Premium Diesel Fuel System Cleaner (Dung Dịch Làm Sạch Hệ Thống Nhiên Liệu Diesel Cao Cấp), PN 245, giúp loại bỏ cặn bám kim phun, khôi phục tia phun chuẩn xác, giúp động cơ hoạt động đúng như thiết kế ban đầu.
Động cơ diesel và Hệ thống xử lý khí thải sau buồng đốt phải hoạt động cùng nhau như một thể thống nhất. Khi một hệ thống gặp sự cố, những hệ lụy tiếp nối nhau trở nên nghiêm trọng. Dịch vụ Làm sạch Hệ thống Khí thải của BG là một giải pháp bảo dưỡng đáng cân nhắc bước đầu, nhưng để xe hoạt động bền bỉ lâu dài, chúng ta phải xử lý đồng bộ cả 4 hệ thống này như một giải pháp toàn diện: Động cơ, Bôi trơn, Nhiên liệu và Xử lý Khí thải.
THIẾT BỊ EMISSIONS SERVICE VIA®
Được thiết kế để sử dụng cùng với BG Emissions System Cleaner (Dung Dịch Làm Sạch Hệ Thống Khí Thải), PN PD20, và BG Emissions System Rinse (Dung Dịch Xả Hệ Thống Khí Thải), PN PD21, thiết bị Emissions Service VIA® mang đến một quy trình làm sạch hoàn chỉnh và hiệu quả giúp khôi phục hiệu suất tối đa của hệ thống khí thải.
Kết hợp với bộ adaptor đi kèm, công cụ sử dụng khí nén này giúp quy trình bảo dưỡng diễn ra nhanh chóng, đơn giản, đồng thời làm sạch toàn diện cả 3 bộ phận: bầu lọc hạt DPF, bầu xúc tác DOC và bầu xúc tác SCR. Thiết bị này tạo ra một lượng bọt lớn - đảm bảo dung dịch len lỏi triệt để và phủ kín toàn bộ hệ thống xử lý khí thải sau buồng đốt, từ đó mang lại kết quả tối ưu.
---
[Dành cho Đại lý] Đặt lịch demo Dịch vụ với BG North Vietnam!
[Dành cho Chủ xe] Tìm Đại lý chính hãng có Dịch vụ Bảo dưỡng BG gần nhất: https://bg-northvietnam.com/tim-dai-ly/
---
BG North Vietnam (TRÍ VIỆT & VNPETRO) - Nhà phân phối ủy quyền BG Products, Inc. chính thức tại Việt Nam (khu vực từ Quảng Trị ra phía Bắc)
Website: bg-northvietnam.com