30/09/2021
Info graphic ที่เข้ากับสถานการณ์ น้ำตอนนี้รู้ไว้ไม่เสียหลาย
แผนผังเส้นทางน้ำ จากลุ่มน้ำปิง วัง ยม น่าน ถึงเจ้าพระยา
หลายคนอาจลืมไปแล้วว่าจากนครสวรรค์ถึงตอนเหนือกรุงเทพฯ เป็นพื้นที่ลุ่มน้ำเจ้าพระยาซึ่งได้รับการจัดการด้านการชลประทานมานานหลายสิบปี โดยมีเขื่อนเจ้าพระยาที่ อ.สรรพยา จ. ชัยนาท เป็นเขื่อนทดน้ำสำคัญ ทำหน้าที่ผันน้ำจากแม่น้ำเจ้าพระยาด้านเหนือเขื่อน เข้าคลองชลประทานต่างๆ สู่ทุ่งฝั่งตะวันออกและทุ่งฝั่งตะวันตก
ระบบส่งน้ำทุ่งฝั่งตะวันออกมีคลองสำคัญคือ คลองชัยนาท-อยุธยา และคลองชัยนาท-ป่าสัก ซึ่งยาวกว่า ๑๓๐ กิโลเมตร ส่งน้ำลงมาถึงคลองระพีพัฒน์และคลองรังสิตประยูรศักดิ์ บริเวณทุ่งรังสิต จ. ปทุมธานี ส่วนระบบส่งน้ำทุ่งฝั่งตะวันตกผันน้ำส่วนใหญ่ลงแม่น้ำท่าจีน และแม่น้ำน้อย (ลงมารวมกับแม่น้ำเจ้าพระยาอีกครั้งที่ อ. บางไทร พระนครศรีอยุธยา) นอกจากนี้ยังมีคลองเล็กๆ อีกหลายสาย ส่งน้ำผ่านคลองซอยอีกหลายร้อยคลองเข้าสู่พื้นที่เพาะปลูก
ในภาวะปรกติ กรมชลประทานควบคุมจัดสรรน้ำเพื่อตอบสนองความต้องการใช้น้ำในพื้นที่ได้อย่างดี และหากน้ำเหนือมากจนอาจเกิดปัญหาน้ำท่วมพื้นที่สองฝั่งลำน้ำเจ้าพระยา คลองที่ใช้เพื่อการชลประทานก็จะเปลี่ยนมาทำหน้าที่เป็นคลองระบายน้ำ โดยจะจัดการพร่องน้ำในคลองไว้ก่อนล่วงหน้า เพื่อให้รับน้ำส่วนเกินมาได้ รวมทั้งยังประสานงานกับการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทยเพื่อลดการปล่อยน้ำจากเขื่อนภูมิพลและเขื่อนสิริกิติ์ ซึ่งจะช่วยลดปริมาณน้ำที่ไหลลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยาได้อีกทางหนึ่ง
วิธีนี้เป็นวิธีพื้นฐานที่ใช้จัดการปัญหาช่วงน้ำเหนือมากผิดปรกติมาตลอด
กรุงเทพมหานครและปริมณฑลซึ่งอยู่ท้ายน้ำ จึงไม่ต้องเผชิญกับปัญหาน้ำเหนือไหลหลาก เพราะพื้นที่เกษตรกรรมทางตอนเหนือกรุงเทพฯ เป็นผู้แบกรับน้ำไว้แทนมาแทบทุกปี
ที่นครสวรรค์ ความจุน้ำสูงสุดของแม่น้ำเจ้าพระยาที่รับได้ คือไม่เกิน ๓,๕๐๐ ลบ.ม./วินาที ถือเป็นขีดอันตราย เพราะเกินกว่านี้น้ำจะล้นตลิ่งแน่นอน แต่ความจุของคลองและแม่น้ำเจ้าพระยาทางตอนล่างลงมา ล้วนต่ำกว่านี้แทบทั้งสิ้น ปริมาณน้ำในระดับเพียง ๑,๕๐๐-๒,๐๐๐ ลบ.ม./วินาที ก็อาจทำให้พื้นที่ลุ่มต่ำบางแห่ง หรือบริเวณที่อยู่นอกแนวคันกั้นน้ำได้รับผลกระทบเช่นพื้นที่ในจังหวัดอ่างทองและพระนครศรีอยุธยา
ดังนั้นหากสถานการณ์ไม่รุนแรงจริงๆ เขื่อนเจ้าพระยาจะควบคุมไม่ให้น้ำไหลผ่านเขื่อนเกิน ๒,๐๐๐ ลบ.ม./วินาที โดยผันน้ำส่วนเกินเข้าทุ่งฝั่งตะวันออกและทุ่งฝั่งตะวันตก
เมื่อช่วงกลางเดือนกันยายน ๒๕๕๔ เมื่อปริมาณน้ำเริ่มสูงเกินขีดอันตราย เขื่อนเจ้าพระยาไม่อาจกักกั้นน้ำไว้ได้ ต้องปล่อยน้ำไหลท่วมผ่านเต็มพิกัด คลองชลประทานทุกสายรับน้ำเกินความจุ น้ำสูงท่วมเอ่อล้นตลิ่ง บางแห่งแรงดันน้ำทำลายคันกั้นน้ำที่ไม่แข็งแรงพัง เปิดทางให้มวลน้ำแผ่กระจายเข้าท่วมที่ลุ่ม และไหลบ่าลงสู่ที่ต่ำกว่าตามความลาดชันของพื้นที่ น้ำเข้าท่วมขังตามพื้นที่ทุ่งนา ถนนหนทาง หมู่บ้าน ชุมชนเมือง โรงงาน และนิคมอุตสาหกรรม
ระดับน้ำท่วมลึก ๒-๓ เมตรกลายเป็นเรื่องธรรมดา ขณะที่บางแห่งน้ำลึกกว่า ๔ เมตรขึ้นไป
เรื่อง : สุวัฒน์ อัศวไชยชาญ
ที่มา : กรมชลประทาน
หมายเหตุ : ตัวเลขในวงเล็บแสดงความจุลำน้ำสูงสุด
ติดตาม ๗ คำถามต้องรู้กับมหาอุทกภัย ๒๕๕๔
สกู๊ป มหาอุทกภัย ๒๕๕๔
นิตยสารสารคดี ฉบับที่ ๓๒๒ ธันวาคม ๒๕๕๔
#สนับสนุนพวกเราได้โดย
สมัครเป็นสมาชิก Sarakadee e-Library
นอกจากบทสัมภาษณ์ชุดนี้แล้ว
ยังอ่านบทความ สกู๊ป ซึ่งมีคลังข้อมูลมหาศาลจากนิตยสารสารคดี 400 ฉบับ
ค้นบ่อยๆ อ่านยาวๆ สมัครสมาชิก 1 ปี : 300 บาท
ค้นเฉพาะกิจ สมัครสมาชิก 1 เดือน : 100 บาท
ห้องสมุด : สนใจติดต่อทางอินบอกซ์
ติดต่อได้ที่
Line :
FB inbox : http://m.me/sarakadeeboranrobroo.
ระดับน้ำท่วมลึก ๒-๓ เมตรกลายเป็นเรื่องธรรมดา ขณะที่
บางแห่งน้ำลึกกว่า ๔ เมตรขึ้นไป
ภาพถ่ายดาวเทียมแสดงถึงมวลน้ำที่แผ่ท่วมไปทั่วพื้นที่ลุ่มน้ำเจ้าพระยา ยืนยันถึงพลังของธรรมชาติที่ยากแก่การควบคุมเช่นในอดีต
เรื่อง : สุวัฒน์ อัศวไชยชาญ
ที่มา : กรมชลประทาน
หมายเหตุ : ตัวเลขในวงเล็บแสดงความจุลำน้ำสูงสุด
ติดตาม ๗ คำถามต้องรู้กับมหาอุทกภัย ๒๕๕๔
สกู๊ป มหาอุทกภัย ๒๕๕๔
นิตยสารสารคดี ฉบับที่ ๓๒๒ ธันวาคม ๒๕๕๔
#สนับสนุนพวกเราได้โดย
สมัครเป็นสมาชิก Sarakadee e-Library
นอกจากบทสัมภาษณ์ชุดนี้แล้ว
ยังอ่านบทความ สกู๊ป ซึ่งมีคลังข้อมูลมหาศาลจากนิตยสารสารคดี 400 ฉบับ
ค้นบ่อยๆ อ่านยาวๆ สมัครสมาชิก 1 ปี : 300 บาท
ค้นเฉพาะกิจ สมัครสมาชิก 1 เดือน : 100 บาท
ห้องสมุด : สนใจติดต่อทางอินบอกซ์
ติดต่อได้ที่
Line :
FB inbox : http://m.me/sarakadeeboranrobroo