15/04/2018
พิธีบวงสรวงเสาพระหลักเมืองน่านและพิธีสืบชะตาหลวง เมืองน่านวันพญาวัน ณ วัดมิ่งเมือง อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน โดย นายไพศาล วิมลรัตน์ ท่านผู้ว่าราชการจังหวัดน่าน นายวิบูรณ์ แววบัณฑิต รองผู้ว่าราชการจังหวัดน่าน นายวรกิตติ ศรีทิพากร รองผู้ว่าราชการจังหวัดน่าน นายอำเภอเมืองน่าน นายกเทศมนตรีเมืองน่าน วัฒนธรรมจังหวัดน่าน พร้อมด้วยหัวหน้าส่วนราชการ ข้าราชการ ทหาร ตำรวจ พ่อค้า ประชาชน ร่วมในพิธี
เสาหลักเมืองน่านจากหลักฐานที่มีการบันทึกไว้พบว่า ได้รับการสร้างขึ้นในสมัย เจ้าอัตถวรปัญโญ เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 57 ซึ่งได้ทรงโปรดให้มีการฝังเสาหลักเมืองที่วัดมิ่งเมือง เมื่อวันที่ 15 เมษายน พ.ศ. 2333 โดยเสาหลักเมืองแต่เดิมนั้นเป็นเสาไม้สักทองขนาดใหญ่ มีเส้นผ้าศูนย์กลางประมาณ 60 เซนติเมตร สูงประมาณ 3 เมตร มีลักษณะทรงกลม หัวเสาเกลาเป็นรูปดอกบัวตูม ตัวเสาได้ฝังลงกับพื้นดินโดยไม่มีการทำศาลครอบ จนถึงในปี พ.ศ. 2506 ได้เกิดน้ำท่วมครั้งใหญ่ กระแสแม่น้ำน่านได้ไหลเปลี่ยนทิศทาง เข้าท่วมเมืองน่านและบริเวณที่ฝังเสาหลักเมือง จนทำให้เสาหลักเมืองโค่นล้มลง ด้วยฐานของเสาหลักเมืองนั้นได้มีการผุกร่อนเนื่องจากการฝังกับพื้นดินมานานกว่าร้อยปี จากคำบอกเล่าของคุณยายมอญ พุทธิมา อายุ 75 ปี ผู้อยู่อาศัยในบ้านมิ่งเมืองมาแต่ช้านาน ได้พูดถึงเกี่ยวกับศาลหลักเมืองน่านให้ฟังว่า ตั้งแต่เกิดมาก็เห็นเสาหลักเมืองตั้งอยู่ภายในบริเวณวัดอยู่แล้ว แต่เนื่องจากสภาพของเสาหลักเมืองเก่าแก่มากจึงผุกร่อนไปตามกาลเวลา เจ้าอาวาสจึงได้เคลื่อนย้ายเสาหลักเมืองมาไว้บริเวณ โฮงกลอง (หอกลอง) ภายในวัด ลักษณะของเสาหลักเมืองที่ได้ย้ายมาวางไว้บริเวณโฮงกลองในตอนนั้น มีลักษณะกลวงและมีอักษรล้านนาจารึกไว้ แต่เนื่องจากในสมัยนั้นตนเองยังเป็นเด็กจึงไม่สามารถอ่านจารึกนั้นได้
ต่อมาในปี พ.ศ. 2514 ผู้ว่าราชการจังหวัดน่านคนที่ 27 ได้นำข้าราชการ และประชาชนชาวน่าน ร่วมกันสร้างเสาหลักเมืองน่านขึ้นใหม่ เพื่อเป็นสิริมงคลแก่บ้านเมือง และได้อาราธนาหลวงพ่อโง่น สารโย วัดพระพุทธบาทเขาลวก อำเภอตะพานหิน จังหวัดพิจิตร พร้อมด้วยคณะมาเป็นช่างดำเนินการสร้าง โดยได้นำเอาเสาหลักเมืองเดิมมาเกลาแต่งใหม่ และได้ทำการแกะสลักหัวเสาเป็นรูปพระพรหมสี่หน้า ต่อมาในปี พ.ศ. 2515 ในขณะที่เสาหลักเมืองกำลังอยู่ในระหว่างการดำเนินการก่อสร้าง สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี (สมเด็จย่า) ได้โปรดฯ เสด็จมาบรรจุต้นท้าวเวสสุวรรณ จำนวน 84,000 องค์ ลงในหลุมฐานเสาหลักเมือง และในปี พ.ศ. 2516 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯ ให้ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชสยามมกุฎราชกุมาร เสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์ทรงเป็นองค์ประธานในการประกอบพิธีตั้งเสาหลักเมืองน่าน จากนั้นในปี พ.ศ. 2541 และ 2542 สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอเจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนากรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ทรงเสด็จมาสักการะเสาหลักเมืองน่านถึง 2 ครั้ง จนมาถึงปี พ.ศ. 2548 ศาลหลักเมืองน่านได้ทรุดโทรมลงไปมาก ทางเจ้าอาวาสวัดมิ่งเมือง พระครูสิริธรรมภาณี เจ้าคณะอำเภอเมืองน่าน โดยความเห็นชอบของคณะสงฆ์จังหวัดน่าน และทางราชการ ได้ทำการรื้อถอนศาลหลักเมืองน่านเดิมลง และทางราชการร่วมกับประชาชนชาวน่าน ได้ร่วมใจกันสร้างศาลหลักเมืองหลังใหม่ขึ้น เพื่อถวายเป็นพระราชกุศลเพื่อเฉลิมพระเกียรติแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ รัชกาลที่ 9 ในวโรกาสที่ทรงครองสิริราชสมบัติครบ 60 ปี ในปี พ.ศ. 2549 และทรงเจริญพระชนมพรรษาครบ 80 พรรษา ในปี พ.ศ. 2550 โดยมีนายเสาร์แก้ว เลาดี เป็นผู้ออกแบบและดำเนินการก่อสร้างศาลหลักเมืองน่านจนแล้วเสร็จ ซึ่งทางจังหวัดน่านได้กราบบังคมทูลพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เพื่อเสด็จพระราชดำเนินยกยอดศาลหลักเมืองน่าน ซึ่งพระองค์ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯให้สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามมกุฎราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์ ทรงยกยอดเศียรท้าวมหาพรหมยอดศาลหลักเมืองน่าน และเป็นองค์ประธานประกอบพิธีตั้งเสาหลักเมืองน่าน เมื่อวันที่ 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2551
เมืองน่าน มีประเพณีสักการะศาลหลักเมือง ซึ่งจัดขึ้นในวันที่ 15 เมษายน ของทุกปี โดยมีพิธีบวงสรวงเครื่องแก้มอารักษ์ศาลหลักเมืองตามแบบพื้นเมืองน่านโบราณ แบ่งตามทิศของเศียรพรหมสี่หน้า โดยมีเครื่องบวงสรวงเครื่องแก้มอารักษ์เช่น หมู ไก่ ปลา ข้าวต้มมัด ขนมหวาน ที่ได้รับการจัดแต่งอย่างประณีตงดงามตามแบบพื้นเมืองน่าน เพื่อให้เป็นสิริมงคลแก่บ้านเมือง และให้คนรุ่นต่อๆ ไปได้ตระหนักถึงความสำคัญของเสาหลักเมือง ที่เป็นหนึ่งในความเชื่อสำคัญในการสร้างบ้านแปงเมืองของบรรพบุรุษสืบต่อไป #เสาหลักเมืองน่าน #วัดมิ่งเมือง #อำเภอเมืองน่าน #จังหวัดน่าน #เสน่ห์น่านวันนี้ ขอขอบคุณข้อมูล #ล่องน่าน
