29/08/2026
ของไทยไม่แพ้ชาติใด คิดถึงตอนเด็กไล่จับกิ้งก่าบิน ของคุณสำหรับข้อมูลดีๆครับ😊😊😊
◾ กิ้งก่าที่กางแผ่นหนังออกจากลำตัว แล้วร่อนจากต้นไม้ต้นหนึ่งไปยังอีกต้นหนึ่งได้ พวกมันคือ กิ้งก่าบินในสกุล Draco คำว่า “บิน” อาจทำให้เข้าใจผิดอยู่เล็กน้อย เพราะพวกมันไม่ได้กระพือปีกเหมือนนก แต่ใช้การ ร่อน โดยอาศัยแผ่นหนังที่เรียกว่า patagium ซึ่งขึงอยู่กับซี่โครงที่ยืดยาวออกมาจากลำตัว กิ้งก่าจึงสามารถกระโดดออกจากต้นไม้ แล้วควบคุมการร่อนผ่านอากาศไปยังต้นไม้อีกต้นได้
ประเทศไทยพบกิ้งก่าบินสกุล Draco 9 ชนิด และทั้ง 9 ชนิดก็ไม่ได้มีเพียงสีต่างกัน แต่มีรูปแบบของแผ่นหนังร่อนและลักษณะทางกายวิภาคที่แตกต่างกันจนสามารถใช้จำแนกชนิดได้
🔴 กิ้งก่าบินคอแดง
Draco blanfordii
เหนียงคอสีแดงสดเป็นเอกลักษณ์ที่สะดุดตาที่สุดของชนิดนี้ โดยเฉพาะในตัวผู้ ซึ่งเหนียงมักมีสีสดและยาวกว่าตัวเมีย
สีที่โดดเด่นจึงไม่ได้เป็นเพียงเครื่องประดับของธรรมชาติ แต่เกี่ยวข้องกับการแสดงพฤติกรรมและการสื่อสารระหว่างกันด้วย
🟡 กิ้งก่าบินคอสีส้ม
Draco fimbriatus
ชนิดนี้มีแผ่นหนังร่อนที่มี เส้นสีอ่อนทอดตามแนวยาว เป็นลวดลายสำคัญที่ช่วยแยกออกจากกิ้งก่าบินบางชนิดที่มีลวดลายเป็นจุดหรือเป็นแถบ
สำหรับ Draco ปีกจึงไม่ได้มีหน้าที่เพียงช่วยให้ร่อน แต่ยังเป็นหนึ่งในส่วนที่บอกความแตกต่างของแต่ละชนิดด้วย
🟠 กิ้งก่าบินปีกจุด
Draco maculatus
แผ่นหนังร่อนของ D. maculatus มีลวดลายเด่นและสีสันค่อนข้างสดเมื่อกางออก จนดูแตกต่างจากกิ้งก่าบินที่มีปีกโทนเข้มอย่างชัดเจน
แต่การจำแนกชนิดไม่ได้ดูจากสีเพียงอย่างเดียว นักวิจัยต้องใช้ลักษณะหลายส่วนของร่างกายประกอบกัน เพราะกิ้งก่าบินหลายชนิดสามารถมีสีและลวดลายที่แปรผันได้
🟤 กิ้งก่าบินยักษ์
Draco maximus
ชื่อ maximus หมายถึง “ใหญ่ที่สุด” และเป็นชื่อที่สะท้อนขนาดของมันอย่างตรงไปตรงมา
ชนิดนี้ยังมีเรื่องราวทางอนุกรมวิธานที่น่าสนใจ เพราะการศึกษาตัวอย่างพิพิธภัณฑ์อย่างละเอียดช่วยแยก D. maximus ออกจาก D. blanfordii ซึ่งก่อนหน้านี้เคยมีการระบุปะปนกันอยู่
บางครั้งสัตว์ชนิดหนึ่งจึงไม่ได้ถูกค้นพบเพราะเราเพิ่งเจอมันในป่า แต่อาจถูกค้นพบจาก ตัวอย่างที่ถูกเก็บอยู่ในพิพิธภัณฑ์มานานแล้ว
⚫ กิ้งก่าบินคอดำ
Draco melanopogon
เหนียงคอสีเข้มทำให้ชนิดนี้มีรูปลักษณ์แตกต่างจากกิ้งก่าบินที่มีเหนียงสีแดงหรือสีเหลืองอย่างชัดเจน
และเมื่อรวมกับลวดลายของแผ่นหนังร่อนที่มีจุดสีอ่อนบนพื้นเข้ม ความแตกต่างก็ยิ่งชัดขึ้น เป็นอีกตัวอย่างว่ารายละเอียดเล็ก ๆ ของกิ้งก่าบินมีความสำคัญมากกว่าการมองเพียงสีของลำตัว
🟫 กิ้งก่าบินปีกดำ
Draco obscurus
Draco obscurus เป็นหนึ่งในกิ้งก่าบินที่มีสีสันค่อนข้างกลมกลืนกับต้นไม้
แผ่นหนังร่อนมีลวดลายแถบสีเข้มที่ไม่ต่อเนื่อง ทำให้เกิดรูปแบบที่แตกต่างจากชนิดอื่น และน่าจะช่วยให้มันกลมกลืนไปกับพื้นผิวและเงาของต้นไม้ที่เป็นโลกหลักของมัน
🟥 กิ้งก่าบินห้าแถบ
Draco quinquefasciatus
ชื่อ quinquefasciatus สื่อถึง “มีแถบห้าแถบ” และลวดลายบนแผ่นหนังร่อนก็เป็นหนึ่งในลักษณะเด่นของมัน
เมื่อแผ่นหนังร่อนถูกพับ มันแทบจะหายไปกับลำตัว แต่เมื่อกางออก ลวดลายที่ซ่อนอยู่กลับกลายเป็นส่วนที่โดดเด่นที่สุดของสัตว์ตัวนี้
🟠 กิ้งก่าบินปีกลาย
Draco taeniopterus
อีกหนึ่งชนิดที่ลวดลายบนปีกมีความสำคัญมาก แผ่นหนังร่อนมีแถบสีเข้มสลับสีอ่อน พร้อมรายละเอียดของจุดสีอ่อนภายในลวดลาย
ความแตกต่างของลวดลายเหล่านี้เป็นเหตุผลหนึ่งที่ทำให้นักวิจัยสามารถแยกกิ้งก่าบินที่ดูคล้ายกันออกจากกันได้
🔵 กิ้งก่าบินหัวสีฟ้า
Draco volans
ชนิดสุดท้ายคือ Draco volans หรือกิ้งก่าบินหัวสีฟ้า ซึ่งเป็นหนึ่งใน 9 ชนิดที่ได้รับการยืนยันว่าพบในประเทศไทย
ลักษณะสำคัญที่ใช้จำแนกไม่ได้อาศัยสีของหัวเพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงรูปแบบของแผ่นหนังร่อนและรายละเอียดทางกายวิภาคอื่น ๆ ด้วย นี่จึงเป็นอีกชนิดที่แสดงให้เห็นว่า สีเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอสำหรับการจำแนกกิ้งก่าบิน
---
🪽 นักร่อนแห่งเรือนยอด
กิ้งก่าบินใช้ชีวิตอยู่บนต้นไม้เป็นหลัก พวกมันต้องการต้นไม้สูงและมีพื้นที่เปิดระหว่างเรือนยอดเพื่อใช้เป็นเส้นทางร่อน ส่วนอาหารส่วนใหญ่เป็นแมลงขนาดเล็ก โดยเฉพาะ มดและปลวก
ข้อมูลจากคอลเลกชันของพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยาแห่งประเทศไทยพบกิ้งก่าบินทั้ง 9 ชนิด และพบข้อมูลการกระจายมากที่สุดในภาคใต้ รองลงมาคือภาคตะวันออก ภาคตะวันตก ภาคกลาง ภาคเหนือ และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ อย่างไรก็ตาม นักวิจัยระบุว่าข้อมูลจากคอลเลกชันยังไม่ครอบคลุมทั้งหมด และการกระจายพันธุ์จริงอาจกว้างกว่านี้
กิ้งก่าบินจึงเป็นตัวอย่างที่น่าสนใจของวิวัฒนาการ เพราะมันไม่ได้สร้าง “ปีก” ขึ้นมาใหม่เหมือนนก แต่ดัดแปลง ซี่โครงและแผ่นหนังที่มีอยู่เดิม ให้กลายเป็นเครื่องมือสำหรับเดินทางผ่านอากาศ
จากกิ้งก่าที่เกาะอยู่บนต้นไม้ สู่การร่อนข้ามช่องว่างระหว่างเรือนยอด
บางครั้ง วิวัฒนาการไม่จำเป็นต้องสร้างสิ่งใหม่ แค่เปลี่ยนหน้าที่ของสิ่งที่มีอยู่แล้ว โลกทั้งใบของสัตว์ตัวหนึ่งก็เปลี่ยนไปได้
◾ภาพประกอบและบทความโดย Echo Studio 🌿
#กิ้งก่าบิน #กิ้งก่า #สัตว์ป่าไทย #สัตว์ป่าของไทย #ความหลากหลายทางชีวภาพ #ธรรมชาติไทย #สัตว์เลื้อยคลาน
