14/06/2026
ถวายอาลัย และ น้อมเสด็จส่งสู่สวรรคาลัย
บทสนทนาเล็ก ๆ ระหว่างฉัน เพื่อน และสามีชาวต่างชาติของเธอ
เพื่อน : ผู้คนเศร้าและอาลัยต่อพระองค์หญิงเหลือเกิน
ฉัน : คนวัยเราเห็นพระองค์มาตั้งแต่เกิด เห็นพระองค์ทรงเติบโต เห็นพระจริยวัตรอันงดงามมาตลอดชีวิต
แล้วฉันก็เล่าเรื่องหนึ่งให้พวกเขาฟัง
เรื่องเรือนไทยหลังเล็ก ๆ ในเรือนจำกลางระยอง
เมื่อฟังจบ สามีชาวต่างชาติของเพื่อนเงียบไปครู่หนึ่ง ก่อนจะพูดว่า
“เธอควรเล่าเรื่องนี้ให้คนอื่นได้รับรู้นะ”
“เจ้าฟ้าพระองค์เดียวในโลก ที่ทรงงานในเรือนจำ”
ประโยคนั้นทำให้ฉันย้อนนึกถึงวันแรกที่ได้เข้าไปเป็นครูอาสาในเรือนจำกลางระยอง เมื่อปี พ.ศ. 2565
ความตั้งใจของฉันคือเข้าไปสอนวิชาชีพให้ผู้ต้องขังหญิง
วันแรกที่เดินผ่านกำแพงสูงใหญ่
ประตูชั้นที่ 1 ประตูชั้นที่ 2 ประตูชั้นที่ 3
เดินลึกเข้าไปยังแดน 3 ผู้ต้องขังหญิง
ผ่านประตูแรกของแดน
ผ่านประตูที่สองของแดน
ฉันเห็นเรือนไทยหลังเล็ก ๆ หลังหนึ่ง
คงเพราะความสงสัยแสดงออกทางสีหน้าชัดเจน
ท่านผู้อำนวยการจึงบอกว่า
“เรือนทรงงานของพระองค์ภาค่ะ ท่านเสด็จมาทรงงานที่นี่ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2553”
ฉันนิ่งไป
ในหัวมีแต่คำถาม
ทำไมเจ้าฟ้าพระองค์หนึ่งจึงเสด็จมานั่งทำงานในเรือนจำ
ทำไมต้องเสด็จผ่านประตูที่แน่นหนาหลายชั้น
ทำไมเรือนทรงงานจึงเรียบง่าย มีเพียงโต๊ะและเก้าอี้ธรรมดา
และวิวรอบพระองค์คือชีวิตประจำวันของผู้ต้องขังหญิง
ฉันไม่เข้าใจ
จนเมื่อกลับออกมา สิ่งแรกที่ทำคือค้นคว้าเรื่องโครงการของพระองค์
โครงการกำลังใจ
จึงได้ทราบว่าพระองค์ทรงให้ความช่วยเหลือผู้ต้องขังหญิง สตรีตั้งครรภ์ และเด็กที่ต้องอยู่กับมารดาในทัณฑสถาน
พระราชดำริและพระราชกรณียกิจเหล่านั้น ได้พัฒนาไปสู่ กลายเป็นที่มาของโครงการ “Enhancing Lives of Female Inmates”
“ข้อกำหนดกรุงเทพฯ” หรือ Bangkok Rules มาตรฐานสากลในการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังหญิง ซึ่งได้รับการรับรองจากสมัชชาสหประชาชาติเมื่อปี พ.ศ. 2553
ยิ่งอ่าน ยิ่งเข้าใจ
และยิ่งอ่าน น้ำตาก็ยิ่งไหล
สิ่งที่ครูอาสาตัวเล็ก ๆ อย่างฉันได้ทำ ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ไม่อาจเทียบได้เลยกับพระเมตตาและความทุ่มเทที่พระองค์ทรงมีต่อผู้คนที่สังคมอาจหลงลืม
จังหวัดระยองมีทะเลสวยงามมากมาย
แต่เจ้าหญิงของพวกเรา ทรงเลือกที่จะทรงงานอยู่ในเรือนไทยหลังเล็ก ๆ กลางแดนผู้ต้องขังหญิง
ทรงงานมานับสิบปี
ด้วยพระเมตตาอันหาที่สุดมิได้
ทุกครั้งที่ฉันเดินผ่านเรือนทรงไทยหลังนั้น
ฉันจะค้อมคำนับจากหัวใจเสมอ
ภาพพระองค์ทรงงานในเรือนไทยหลังเล็ก
คือภาพของเจ้าหญิงผู้ทรงรักประชาชนของพระองค์อย่างแท้จริง
ภาพถ่ายเมื่อปี พ.ศ. 2553
หากมีคำใดที่ใช้ไม่ถูกต้องหรือไม่เหมาะสม
ขอกราบอภัยไว้ล่วงหน้า ความตั้งใจเพียงอยากเล่าเรื่องที่ได้พบเห็นด้วยตนเอง และบันทึกความทรงจำอันทรงคุณค่านี้ไว้
———
ขอขอบพระคุณ
คุณสมพงศ์ สนิทมัจโร
อดีตผู้บัญชาการเรือนจำกลางระยอง
คุณกฤษณะ ทิพยจันทร์
ผู้บัญชาการเรือนจำกลางระยอง
คุณรัตนา รอดศรี
ผู้อำนวยการส่วนพัฒนาผู้ต้องขัง
รวมถึงเจ้าหน้าที่เรือนจำกลางระยองทุกท่าน
ที่เปิดโอกาสให้ข้าพเจ้าได้เข้าร่วมเป็นครูอาสา และได้เรียนรู้คุณค่าของการให้โอกาสและการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้ต้องขังหญิง
ด้วยความเคารพอย่างสูง และสำนึกในพระกรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้
ปัณฑา บินส์
