08/10/2025
ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ (ਰਾਤ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਪਹਿਰ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੇਰੇ 3 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਨਿਤਨੇਮ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ:
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਨਿਤਨੇਮ ਦੀ ਵਿਧੀ (ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ)
1. ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਜਾਗਣਾ ਅਤੇ ਤਿਆਰੀ
ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਣਾ: ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਪਹਿਰ (ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ) ਜਾਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ਼ਨਾਨ: ਸਰੀਰਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲਈ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ (ਕੇਸੀ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਭਾਵ ਵਾਲਾਂ ਸਮੇਤ)।
ਤਿਆਰੀ: ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਪਾਓ ਅਤੇ ਸਿਰ ਢੱਕਿਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ (ਦਸਤਾਰ ਜਾਂ ਰੁਮਾਲ ਨਾਲ)। ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਪੰਜ ਕਕਾਰ (ਕੇਸ, ਕੰਘਾ, ਕੜਾ, ਕਛਹਿਰਾ, ਕਿਰਪਾਨ) ਪਹਿਨਣੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।
2. ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰਦੇ ਹੋਏ 'ਵਾਹਿਗੁਰੂ' ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ (ਸਿਮਰਨ)। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਜਾਂ ਗੁਰ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਸਿੱਖ ਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਨੂੰ ਸਮਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
3. ਬਾਣੀਆਂ ਦਾ ਪਾਠ (ਨਿਤਨੇਮ)
ਸਿਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਿਤਨੇਮ ਦੀਆਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਪੰਜ ਬਾਣੀਆਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਣੀਆਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ:
ਜਪੁ ਜੀ ਸਾਹਿਬ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ)
ਜਾਪੁ ਸਾਹਿਬ (ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਦਰਜ)
ਤ੍ਵ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਸਵੱਯੇ ('ਸ੍ਰਾਵਗ ਸੁਧ' ਵਾਲੇ) (ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਦਰਜ)
ਕਬਿਯੋਬਾਚ ਬੇਨਤੀ ਚੌਪਈ (ਇਸ ਨੂੰ 'ਬੇਨਤੀ ਚੌਪਈ ਸਾਹਿਬ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 'ਹਮਰੀ ਕਰੋ ਹਾਥ ਦੇ ਰੱਛਾ' ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 'ਦੁਸਟ ਦੋਖ ਤੇ ਲੇਹੁ ਬਚਾਈ' ਤਕ, ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਦਰਜ)
ਅਨੰਦ ਸਾਹਿਬ (ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਪੰਜ ਪਉੜੀਆਂ ਅਤੇ ਅਖੀਰਲੀ ਇੱਕ ਪਉੜੀ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ)
ਨੋਟ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਬਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ ਅਤੇ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
4. ਅਰਦਾਸ
ਸਵੇਰ ਦੇ ਨਿਤਨੇਮ ਦਾ ਪਾਠ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਬੱਤ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦਿਨ ਦੇ ਬਾਕੀ ਨਿਤਨੇਮ
ਨਿਤਨੇਮ ਕੇਵਲ ਸਵੇਰ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਦਿਨ ਭਰ ਗੁਰਮਤਿ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਦੀ ਸੇਧ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ:
ਦਿਨ ਵੇਲੇ: ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜਾਂ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ (ਸਿਮਰਨ) ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ।
ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ (ਸੰਧਿਆ ਸਮੇਂ): ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਵੇਲੇ ਰਹਰਾਸਿ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ।
ਰਾਤ ਨੂੰ (ਸੌਣ ਵੇਲੇ): ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਹਿਲਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਅਤੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਵਿੱਚ ਢਾਲਣ ਦੀ ਸੇਧ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।