30/06/2021
Stookolie vs aardgas : een ongelijke strijd in Vlaanderen
Begin juni werd bekend dat de meerderheidsfractie in het Vlaams Parlement een voorstel van decreet had ingediend tot wijziging van het Energiedecreet van 8 mei 2009. Met deze démarche willen de initiatiefnemers uitvoering geven aan het in het regeerakkoord van eind 2019 aangekondigde verbod op de plaatsing en vervanging van stookolieketels in het Vlaams gewest. Naast een verbod op de plaatsing van stookolieketels bij nieuwbouw en ingrijpende energetische renovatie, voorziet het voorstel van decreet dat in bestaande (residentiële en niet-residentiële) gebouwen het vanaf 1 januari 2022 niet meer toegestaan is een stookolieketel te vervangen door een andere stookolieketel “wanneer er een aardgasnet in de straat beschikbaar is”.
Het al dan niet aansluitbaar zijn op het aardgasnet wordt m.a.w. vanaf de inwerkingtreding van het decreet – in principe vanaf 1 januari 2022 - het criterium dat de keuzevrijheid van de burger al dan niet zal beperken. Als uw stookolieketel aan vervanging toe is, en een aardgasnet in uw straat aanwezig is, zal u dus de facto verplicht worden een aardgasketel te plaatsen. Theoretisch zou u ook kunnen opteren voor een warmtepomp, wat echter in niet-perfect geïsoleerde gebouwen weinig efficiënt is, en bijgevolg niet echt een optie is.
Het voorstel van decreet speelt dus in de kaart van de aardgasleveranciers, maar ook van de netbeheerders, die zonder uitbreiding van hun distributienet, deze verder kunnen rentabiliseren. Het hoeft dan ook niet te verwonderen dat het voorstel van decreet uit de pen komt van de heer Gryffroy, die naast Vlaams volksvertegenwoordiger en deelstaatsenator voor N-VA, ook zijn boterham verdient als voorzitter van Publigas en bestuurder van Fluxys. Geen kleine jongen dus onder de ‘gaziers’ …
Het verbod op de vervanging van stookolieketels staat overigens haaks op het principe van de technologische neutraliteit, dat in het Vlaams regeerakkoord wel terug te vinden is onder het hoofdstuk ‘Mobiliteit’ : “ Het verminderen van de uitstoot van de mobiliteit is hierbij het ultieme doel en niet het stimuleren van een bepaalde technologie. Dit betekent dat alle technologieën en brandstoffen die bijdragen aan een koolstofarmere mobiliteit een plaats kunnen hebben in Vlaanderen “. Voor het aspect ‘verwarming’ gelden – onder druk van de gaslobby ? – blijkbaar andere principes ….
Ook blijken de indieners van het voorstel van decreet doof voor het argument dat het beoogde verbod contraproductief is en de burger enkel op kosten zal jagen (plaatsen nieuwe ketel, ledigen en verwijderen tank, plaatsen gasleidingen in woning, …), maar het klimaat niet ten goede zal komen. Meer nog, uit de toelichting bij het voorstel van decreet blijkt dat evenmin rekening wordt gehouden met de wetenschappelijke LCA-studie van het milieubureau RDC Environment, die duidelijk aantoont dat verwarmen met aardgas niet beter is voor het leefmilieu dan verwarmen met huisbrandolie, wel in tegendeel. Niettegenstaande deze studie onderworpen werd aan een peer review door de KU Leuven, de ULiège en het ingenieursbureau Deplasse, verschuilen de initiatiefnemers van het decreet zich achter de bevindingen van een door EnergyVille aangestelde expert die de studie op diplomatieke wijze naar de prullenmand verwijst. Toch merkwaardig dat de Vlaamse regering op 21 mei jl., datum waarop het voorstel van decreet werd neergelegd, een subsidie van 3 miljoen euro voor EnergyVille goedkeurde. Andere sponsors van dit samenwerkingsverband zijn Eneco, Engie en Luminus …. niet toevallig alle drie aardgasleveranciers.
Even merkwaardig is dat het voorstel van decreet geen rekening houdt met het Vlaams Energie- en Klimaatplan (VEKP), dat toelaat dat stookolieketels nog kunnen worden geplaatst indien wordt aangetoond dat deze even performant zijn als de nieuwste aardgascondensatieketels. Ondanks het feit dat deze gelijkwaardige performantie duidelijk werd aangetoond, blijkt dit gegeven plots irrelevant te zijn voor de indieners van het voorstel van decreet.
Tenslotte blijkt het argument dat nieuwe stookolieketels – die tot 40% minder verbruiken en dus ook 40% minder CO2 uitstoten – zonder enige aanpassing ook kunnen werken op koolstofarme vloeibare brandstoffen (zoals HVO) en makkelijk kunnen worden gecombineerd met hernieuwbare energieën (cf. zonneboiler) voor de initiatiefnemers van het voorstel van decreet evenmin relevant, en wordt ook hiermee geen rekening gehouden.
De verwevenheid van de aardgassector en de politiek is niet nieuw, maar is met het aangekondigde verbod op de vervanging van stookolieketels pijnlijk duidelijk geworden, in die mate dat de ondertekenaars van het voorstel van decreet doof blijven voor alle argumenten van de sector.
Om te vermijden dat de ca. 600.000 Vlaamse gezinnen die stookolie gebruiken op nodeloze kosten worden gejaagd, wat enkel de aardgassector ten goede komt, zien we ons dan ook genoodzaakt het decreet (van zodra gepubliceerd in het Staatsblad) voor het Grondwettelijk Hof aan te vechten.
Johan Mattart
Algemeen directeur Brafco
