08/02/2026
ԼԱՔԻ ԴԵԼԱՄԻՆԱՑԻԱ՝ ՊԱՏՃԱՌՆԵՐ ԵՒ ԿԱՆԽԱՐԳԵԼՈՒՄ
Ավտոմեքենաներ ներկող արհեստավորների մոտ երբեմն հանդիպող խնդիր կա։ Մեքենան ներկում են՝ սկզբում ամեն ինչ նորմալ է։ Անցնում է մի քանի ամիս և լաքը սկսում է ներկի վրայից պլոկվել ու պոլիէթիլենային տոպրակի նման դուրս գալ։ Ի՞նչ երևույթ է սա, ինչու՞ է լինում և ինչպե՞ս կանխել։
Սա հայտնի երևույթ է ավտոմեքենաների ներկման ոլորտում, որը կոչվում է «լաքի շերտազատում» կամ «delamination» (անգլերեն տերմինով): Այն ավտոներկման ամենատհաճ և թանկարժեք սխալներից մեկն է, քանի որ խնդիրն ի հայտ է գալիս ոչ թե անմիջապես, այլ ամիսներ անց, երբ մեքենան արդեն հանձնված է հաճախորդին։
ԻՆՉՈՒ՞ Է ԴԱ ՏԵՂԻ ՈՒՆԵՆՈՒՄ։
Այս երևույթի պատճառները կարող են լինել մի քանիսը, և դրանք հաճախ կապված են ներկման գործընթացի սխալների կամ արտաքին գործոնների հետ: Որպեսզի լաքը ամուր կպչի ներկին, անհրաժեշտ է երկու տեսակի կապ՝ քիմիական և մեխանիկական: Եթե այս կապերից որևէ մեկը թույլ է, լաքը ժամանակի ընթացքում պոկվում է։
1. ԺԱՄԱՆԱԿԱՅԻՆ ՌԵԺԻՄԻ ԽԱԽՏՈՒՄ
Սա ամենատարածված պատճառն է։ Յուրաքանչյուր բազային ներկ ունի իր «բաց պատուհանը» (window of opportunity):
1.1. Չափից շատ սպասելը:
Եթե ներկելուց հետո չափազանց երկար եք սպասում (օրինակ՝ թողնում եք հաջորդ օրվան), բազային ներկը լիովին չորանում է և դառնում հարթ ու կոշտ «ապակի»։ Լաքն այլևս չի կարողանում քիմիական ռեակցիայի մեջ մտնել դրա հետ։
1.2. Թերչորացում:
Եթե լաքը փչվում է դեռ չչորացած (թաց) ներկի վրա, ներկի մեջ եղած լուծիչները (solvent) մնում են լաքի տակ արգելափակված։ Հետագայում դրանք փորձում են դուրս գալ՝ քայքայելով կապը։
2. ԲԱԶԱՅԻՆ ՆԵՐԿԻ ՉԱՓԻՑ ՇԱՏ ՀԱՍՏ ՇԵՐՏԸ
Եթե ներկը փչվել է շատ հաստ («թաց»), ներկի ներքին շերտերում լուծիչը մնում է։ Դա ստեղծում է փխրուն շերտ լաքի տակ, և առաջին իսկ տաքացումից (արևի տակ) լաքը պարզապես պոկվում է այդ փխրուն հիմքի հետ միասին։
3. ՄԱԿԵՐԵՍԻ ԱՂՏՈՏՎԱԾՈՒԹՅՈՒՆ
Նույնիսկ եթե ներկը թարմ է, մակերեսին կարող են լինել անտեսանելի «թշնամիներ»՝ մատների հետքեր (յուղ), փոշի կամ խոնավություն սեղմված օդի մեջ (կոմպրեսորից), սիլիկոնի մնացորդներ:
4. ԱՆՈՐԱԿ ԿԱՄ ԱՆՀԱՄԱՏԵՂԵԼԻ ՆՅՈՒԹԵՐ
2K լաքերը պահանջում են ճիշտ հարաբերակցությամբ կարծրացուցիչ (hardener): Եթե կարծրացուցիչը հին է կամ քիչ է լցված, լաքը ձեռք չի բերում անհրաժեշտ ամրություն և կառուցվածք։
5. ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՊԱՅՄԱՆՆԵՐԸ
Բարձր խոնավություն, սխալ ջերմաստիճան (օրինակ՝ շատ ցուրտ կամ տաք) կամ ոչ պատշաճ խառնուրդ (2K լաքի բաղադրիչները սխալ համամասնությամբ) խանգարում են ճիշտ չորացմանը և կպչմանը։
6. ԵՐԿԱՐԱԺԱՄԿԵՏ ԱՐՏԱՔԻՆ ԳՈՐԾՈՆՆԵՐ
Որոշ ժամանակ հետո ուլտրամանուշակագույն ճառագայթները (արևի տակ կայանելը), խոնավությունը, աղտոտիչները (թռչունների կղանք, միջատներ, արդյունաբերական աղբյուրներ) կամ սխալ լվացումը կարող են արագացնել դեգրադացիան։
7. ԱՅԼ ՀԱԶՎԱԴԵՊ ՏԱՐԲԵՐԱԿՆԵՐ
Եթե ներկումը գործարանային է, երբեմն պատճառը կարող է լինել արտադրության սխալներ (օրինակ՝ 1980-ականներից հետո ներկերի բանաձևերի փոփոխությունները EPA կանոնների պատճառով, որոնք հանգեցրին ավելի թույլ կպչման)։ Նաև, եթե մեքենան նախկինում վերանորոգվել է ոչ պրոֆեսիոնալ, դա կարող է լինել պատճառը։
ԻՆՉՊԵ՞Ս ԿԱՆԽԵԼ ԱՅՍ ԽՆԴԻՐԸ։
Որպեսզի լաքը երբեք «տոպրակի նման» չպոկվի, հետևեք այս կանոններին.
1. ՊԱՏՐԱՍՏՈՒՄ:
Մակերեսը մանրակրկիտ մաքրեք (օգտագործեք յուղազերծիչ և հատուկ անձեռոցիկ (tack cloth)՝ աղտոտիչները հեռացնելու համար)։
2. ՆՅՈՒԹԵՐԻ ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆ:
Օգտագործեք համատեղելի արտադրանքներ մեկ ապրանքանիշից (օրինակ՝ նույն ընկերության բազային ներկ և 2K լաք). Ստուգեք պիտանելիության ժամկետները։
3. ԿԻՐԱՌՄԱՆ ԺԱՄԱՆԱԿԱՑՈՒՅՑ:
Հետևեք TDS-ին (Տեխնիկական անձնագիր): Յուրաքանչյուր ներկի տուփի վրա նշված է, թե քանի րոպե պետք է սպասել լաքապատելուց առաջ։ Սովորաբար դա 15-30 րոպե է 20°C պայմաններում (բայց ոչ ավելի քան 1-2 ժամ)։ Կիրառեք լաքը բարակ շերտերով (սովորաբար 2-3 շերտ, յուրաքանչյուրի միջև սպասելով 10-15 րոպե)։ Մի՛ թողեք «հաջորդ օրվան»: Եթե ինչ-ինչ պատճառներով բազային ներկը մնացել է 24 ժամից ավել, այն արդեն չորացել է։ Այդ դեպքում անհրաժեշտ է մակերեսը թեթևակի հղկել շատ նուրբ հղկաթղթով (օրինակ՝ P1000-P1200) և թարմացնել ներկի մեկ նուրբ շերտով, նոր միայն լաքել։
4. ՕԳՏԱԳՈՐԾԵՔ ՈՐԱԿՅԱԼ ԼՈՒԾԻՉՆԵՐ:
Էժան կամ սխալ ընտրված լուծիչը կարող է դանդաղեցնել չորացումը՝ ստեղծելով լաքի տակ «ականներ»։
5. ՊԱՅՄԱՆՆԵՐ:
Ներկեք չոր, փոշուց զերծ միջավայրում (ջերմաստիճան 15-27°C, խոնավություն
