27/09/2019
Mỗi ngày một quyển sách hay
Còn 1 năm nữa mới đến kỳ bầu cử Tổng Thống tiếp theo của Hoa Kỳ, nhưng từ tháng 6 năm nay, cuộc đua dường như đã chính thức bắt đầu. Những cái tên đối trọng với đương kim Tổng thống Donald Trump dần xuất hiện. Những cuộc điều tra, khảo sát, dự đoán đã được thực hiện... và chính trường Mỹ sẽ lại quay cuồng trước cơn bão của những chiêu trò khốc liệt. Trong số đó, có 1 cái tên luôn làm người ta phải đặt một dấu hỏi lớn. Đó là bà Michelle Obama. Vậy,
LIỆU MICHELLE OBAMA CÓ THỂ TRỞ THÀNH NỮ TỔNG THỐNG ĐẦU TIÊN CỦA HỢP CHÚNG QUỐC HOA KỲ KHÔNG?
Trước khi cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ diễn ra năm sau, tờ Business Insider đã trích dẫn kết quả khảo sát của trang Axios khi so sánh khả năng chiến thắng của Tổng thống Donald Trump trước các nữ ứng viên hàng đầu của Đảng Dân Chủ nếu họ ra ứng cử.
Tuy nhiên, điều gây ra một kết quả đáng kinh ngạc lại không phải việc Donald Trump sẽ thất bại trước đối thủ trực tiếp của ông ở lần bầu cử trước là bà Hillary Clinton hay Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren (người phụ nữ thường xuyên bị Tổng thống Trump chế nhạo), mà chính là việc điểm số yêu thích của Tổng thống Trump ít hơn hẳn so với bà Michelle Obama đến 13 điểm (trong khi chỉ ít hơn bà Hillary 5 điểm và bà Warren 2 điểm) — (1)
Ngoài ra, trên trang The Tylt cũng đưa ra một cuộc bình chọn với 2 hashtag và khi đặt câu hỏi về việc "Liệu rằng bà Michelle Obama có nên chạy đua vào Nhà Trắng năm 2020" hay không? Kết quả cho thấy tỉ lệ số người ủng hộ lên đến 61,3% so với 38,7% người không ủng hộ.
Những con số này có lẽ không là điều bất ngờ với nhiều người trong chúng ta nếu nhớ lại cuộc khảo sát của Gallup được CNN đưa tin từ tháng 12 năm ngoái. Khi đó, cựu đệ nhất phu nhân Michelle Obama đã đánh bật cái tên đầy tham vọng Hillary Clinton để trở thành phụ nữ được người dân Mỹ ngưỡng mộ nhất trong lúc bà đang thực hiện chuyến quảng bá cho cuốn tự truyện "Becoming" của mình.
Thế nhưng, mọi thứ trên truyền thông liệu đã đủ để khiến đương kim Tổng thống Donald Trump phải e dè trước người phụ nữ này? Và việc hai vợ chồng cựu Tổng thống Barack Obama luôn phủ định việc bà Michelle Obama sẽ chính thức bước vào chính trường phải chăng chỉ là một chiêu thức chính trị có tính toán?
Chúng ta hãy cùng điểm qua một vài phân tích để từ đó giải thích cho lý do vì sao bà Michell Obama lại nổi tiếng đến như vậy và khả năng bà thắng cử trong cuộc đua năm 2020 dựa trên cơ sở nào?
BẢN LĨNH CHÍNH TRỊ ĐƯỢC TRUI RÈN TRƯỚC VÀ SAU KHI LÀM ĐỆ NHẤT PHU NHÂN
Quay ngược thời gian, cách đây hơn 3650 ngày. Tháng 2 năm 2008, tại thời điểm tranh cử của ông Obama, bỗng bà Michelle Obama nhận được cuộc gọi từ một thành viên trong đội ngũ truyền thông của chồng mình. Cuộc gọi ngắn gọn nhưng mang đến thông tin sét đánh, thông báo một vấn đề nghiêm trọng vừa xảy ra. Ít giờ trước, trong bài diễn văn của mình tại một nhà hát ở Milwaukee, Michelle đã nói điều gì đó mà ngay lúc này đây, nó đã trở thành tâm điểm gây tranh cãi trên khắp các phương tiện truyền thông. Người ta mỉa mai Michelle, chửi rủa bà đồng thời hạ thấp uy tín chính trị của chồng bà.
Nhưng vấn đề đến từ đâu? Thực sự khó hiểu khi nội dung bài phát biểu của bà hoàn toàn nhất quán với tất cả các phát ngôn trước đây. Nó không hề khác so với những bài diễn văn đã được bà nói trong suốt nhiều tháng qua. Nó liền mạch theo một đường lối đã được vạch sẵn. Nhưng sự thực là giờ đây, nó lại đang trở thành ngọn giáo chĩa ngược vào Michelle.
Cuối cùng, nút thắt cũng được phát hiện. Một clip ngắn được cắt cúp, biên tập kỹ lưỡng đã biến bài nói chuyện dài 40 phút của Michelle thành một đoạn phim chỉ vỏn vẹn mười giây, tách nó khỏi ngữ cảnh nhằm nhấn mạnh vào một tầng nghĩa khác. Các bạn có thể tưởng tượng hàng nghìn câu chữ trong suốt 40 phút được bóp lại chỉ còn gói gọn trong 16 chữ hay không? 16 chữ đó là:
— Lần đầu tiên kể từ khi trưởng thành, tôi thật sự tự hào về nước Mỹ —
Không cần phải xem tin tức, Michelle cũng đủ hiểu sau 16 từ ấy, người ta đang nhào nặn câu chuyện về bà ra sao.
"Bà ta không hề ái quốc."
"Bà ta luôn ghét nước Mỹ."
"Đây mới chính là con người thật của bà ta. Trước giờ chỉ là những vở diễn của bà ta thôi."
Một hạt giống xấu đã được gieo! Chẳng mấy chốc, những tin đồn và bình luận ác ý đã gần như mang theo những thông điệp không mấy nhẹ nhàng về màu da, với mục đích khơi dậy nỗi sợ sâu kín nhất và xấu xí nhất bên trong cộng đồng cử tri. Câu chuyện tưởng chừng đơn giản bỗng trở thành ngọn lửa thổi bùng nạn phân biệt chủng tộc, vốn vẫn cháy âm ỉ trong lòng nước Mỹ suốt bao năm
"Đừng để những người da đen chiếm quyền. Họ không giống chúng ta. Tầm nhìn của họ không phải tầm nhìn của chúng ta."
Internet và báo chí cũng góp phần vào cuộc "đánh hội đồng" nhắm vào nhà Obama khi bóng gió:
"Những kẻ này không thuộc về nơi đây" cùng lúc trưng ra bức ảnh cũ khi ông Barack đang quấn khăn đội đầu và mặc bộ quấn áo truyền thống của người Somali (được đăng trên tờ Drudge Report) làm hồi sinh giả thuyết ông là một người Hồi Giáo kín (2).
Bên cạnh đó là hàng đống tin đồn ông Barack không được sinh ra ở Hawaii mà là tại Kenya, do đó không đủ tư cách trở thành tổng thống Mỹ (*).
Đó là cú đấm chính trị đầu tiên vào Michelle. Trực diện và đầy uy lực. Nhưng bà hiểu rằng, có vẻ như chính mình đã "tự mời" nó đến khi cố gắng thể hiện nội dung bài diễn văn sao cho đơn giản và dễ hiểu nhất mà quên mất rằng, mỗi một cụm từ trong chính trị có sức nặng ngàn cân. Để rồi vô tình chìa lưng về phía đối phương đồng thời khuyến mãi luôn một con dao. Một bữa tiệc mười-sáu từ thịnh soạn dành cho đối thủ.
Những đòn đánh phủ đầu như thế đủ khiến bất cứ ai, kể cả những người đàn ông giàu kinh nghiệm chính trường nhất cũng phải cảm thấy mệt mỏi. Tuy nhiên, Michelle quyết định "kemeno" a.k.a "kệ mẹ nó". Bà tiếp tục bước đi và kiên nhẫn chứng tỏ với cử tri trong những bài phát biểu tiếp theo rằng thông tin đã được cắt gọt 1 cách có chủ ý như thế nào. Cuối cùng, sau tất cả, Michelle đã vượt qua và còn được yêu quý nhiều hơn. Bà được coi là "người quyết định" với lối thuyết phục cử tri tài tình trong phần lớn thời điểm.
SỨC MẠNH "MỀM" CỦA ÔNG OBAMA
Suốt những năm tháng ở tòa Bạch Ốc, Michelle nhanh chóng trở thành một phần của văn hóa đại chúng Mỹ cùng sự đi lên trong chính trường của chồng. Báo chí và truyền thông đua nhau ca tụng bà, từ "một trong 25 phụ nữ gợi cảm hứng nhất thế giới", "100 cựu sinh viên Harvard"... cho đến "10 người mặc đẹp nhất thế giới".
Nhưng không giống với Hillary Clinton khi thể hiện tham vọng một cách lộ liễu và cố chấp, Michelle dường như phớt lờ ảnh hưởng to lớn của mình và luôn khẳng định: "không hề có sự hứng thú nào với chính trị" (4). Thay vào đó, bà chỉ muốn tham gia vào những công việc mang lợi ích cho cộng đồng miễn không liên quan đến bầu cử.
Michelle Obama, ở cương vị đệ nhất phu nhân đã làm nhiều công tác xã hội, như đến thăm các bếp ăn từ thiện, đến thăm khu điều trị bệnh ung thư với Sarah Brown (vợ Thủ tướng Anh Gordon Brown), ủng hộ các gia đình có người tham gia quân đội và quan trọng nhất là chiến dịch chống lại nạn béo phì ở trẻ em. Bà được công chúng ủng hộ trong những nỗ lực phổ biến ăn uống lành mạnh — thay thế thực phẩm chế biến sẵn và các món ăn nhanh bằng rau quả. Thậm chí Bộ Quốc phòng Mỹ cũng hưởng ứng lời kêu gọi này của bà, vì họ đang có vấn đề lớn với việc tân binh bị... thừa cân.
Có thể nhận thấy, Michelle tham gia vào sự nghiệp chính trị của chồng bằng cách... không tham gia quá nhiều vào nó. Một lựa chọn đi khôn ngoan! Bà không có sự can thiệp nào vào đường lối lãnh đạo của Barack, cũng như không gây bất cứ sự chú ý nào ngoài những gì cần thiết để giữ vững hình ảnh "mẫu mực" của một đệ nhất phu nhân. Thế nhưng cũng vì thế mà tầm ảnh hưởng của bà chỉ dừng lại phía sau những trang báo chính trị. Michelle khiến người Mỹ yêu quý bà, nhưng chưa đủ để khiến họ yêu quý chồng bà nhiều hơn.
Không ai có thể chối cãi rằng những bài phát biểu của Michelle (ví dụ như tại Hội nghị đảng Dân chủ quốc gia vào đầu tháng 9/2012), đều rất cảm động và được lòng dân chúng. Một điểm cộng khác cho Michelle là hai vợ chồng nhà Obama ngay từ đầu đã gần gũi với tầng lớp trung lưu nhiều hơn là đối thủ Mitt Romney, một thương gia giàu có. Tuy nhiên, với quá nhiều lời hứa mà ông Barack chưa thực hiện, thì tầm ảnh hưởng và cảm tình của công chúng dành cho Michelle cũng không thể giúp được gì nhiều cho Barack dẫu bà luôn luôn sát cánh bên chồng. Đó là lý do vì sao cựu tổng thống luôn tự hào chia sẻ: "Vợ tôi là một người tài năng và thông minh. Tôi chưa từng đưa ra quyết định lớn nào mà không hỏi ý kiến của vợ. Tôi vô cùng tự hào về cô ấy!" (5)
KHÔNG "MẶN MÀ" TRONG VIỆC THAM GIA CHÍNH TRỊ LẠI TRỞ THÀNH MỘT LỢI THẾ TO LỚN?
Tờ The Hill từng viết như sau: "Khi đất nước dường như bị chia cắt nhiều hơn bao giờ hết, thì giọng điệu đầy khát vọng của Obama mang đến cho cựu đệ nhất phu nhân một vị trí đáng được tôn trọng trong Đảng Dân Chủ và đời sống người dân Mỹ."
Những điều Michelle Obama hiện tại đang làm tương tự những gì bà đã làm trong thời gian làm đệ nhất phu nhân khi cố gắng giao phó chính trị cho chồng và chỉ tập trung vào các vấn đề sức khỏe và dinh dưỡng của trẻ em cũng như hỗ trợ các gia đình quân nhân. Bà khiến mình càng được chú ý hơn khi kiên quyết nói KHÔNG với việc tranh cử hay những gì liên quan đến chính trị (6). Nhưng nếu Michelle quyết định tham gia chính trường, chắc chắn bà sẽ trở thành một trong những người thay thế được tìm kiếm nhiều nhất của đảng Dân Chủ cho vị trí để đánh bại ông Trump vào năm 2020 (7).
Theo chiến lược gia kỳ cựu của đảng Dân Chủ - Michael Starr Hopkins - người đã giúp công lớn trong chiến dịch tranh cử của cựu Tổng thống Obama: "Vì Michelle không đến từ một nền tảng chính trị nào, nên khi bà nói, các thông điệp chân thành của Michelle sẽ khiến mọi người tin tưởng nhiều hơn."
Để cụ thể hoá về việc có thể Michelle Obama sẽ tham gia vào việc tranh cử, trung tâm phân tích FiveThentyEight đã đưa ra một phân tích:
— "Hãy để ý, những người từng phát hành sách trong thời điểm sắp có chiến dịch bầu cử tiếp theo đều có thể ngầm hiểu là những ứng viên Tổng Thống tiềm năng." —
Điều này dường như ám chỉ sự kiện bà Michelle ra mắt cuốn tự truyện "Becoming" của mình ngay trước thềm của cuộc vận động. Và bằng 1 cách nào đó, quyển sách đang trở thành hiện tượng của giới xuất bản, là cuốn sách bán chạy nhất toàn cầu (thậm chí cả ở Việt Nam, cuốn sách này cũng đang nằm trong những cuốn sách bán chạy nhất của tháng ngay khi phát hành).
Có lẽ bà Obama nên cân nhắc thật cẩn trọng bởi nếu quyết định chạy đua vào Nhà Trắng, thì bà sẽ có một bộ phận không nhỏ người Mỹ có cảm tình. Tuy nhiên, ngay cả khi điều ấy xảy ra, thì việc Michelle có thể chiến thắng được ông Trump để trở thành nữ Tổng thống đầu tiên của Hoa Kỳ hay không, có lẽ vẫn chỉ là một dấu hỏi?
© Hube
(*) — Trích trong cuốn tự truyện "Becoming" của bà Michelle Obama. Sách được NXB First News — Trí Việt phát hành với tựa tiếng Việt là "Chất Michelle". Đây là một cuốn sách mà theo cá nhân tôi là khá chân thật và hấp dẫn khi không chỉ mô tả được sự căng thẳng của gia đình Obama trước và sau khi tham gia chính trường mà còn là các câu chuyện nhức nhối khác trong xã hội Hoa Kỳ.
Nếu hứng thú, các bạn có thể tham khảo link đặt sách tại đây: http://bit.ly/chatmichelle-tiki
• Chú thích:
(1) — Cuộc khảo sát này được tiến hành trong bối cảnh tỉ lệ ủng hộ Tổng thống Trump của nữ giới đã bị sút giảm. Theo kết quả khảo sát, 64% nữ giới không có cái nhìn thiện cảm về Tổng thống Trump. Trong khi đó, những người tham gia khảo sát khẳng định ấn tượng của họ về các nữ đảng viên Dân chủ hàng đầu tốt hơn so với ông Trump.
(2) — Bà Hillary Clinton bị cáo buộc là người đã đứng đằng sau âm mưu này nhằm hạ bệ đối thủ (https://www.theguardian.com/world/2008/feb/25/barackobama.hillaryclinton)
(4) — Lần đâu tiên, Michelle khẳng định không hứng thú với chính trị là trong phỏng vấn trên chương trình truyền hình "The View".
(5) — Dựa theo bản dịch Những quyền lực mềm của Tổng Thống Mỹ của tờ An Ninh Thế Giới và Cuộc phỏng vấn của Tổng thống Obama trên CNN năm 2017.
(6) — Đến tháng 3 năm nay (2019), khi cuộc đua vào Nhà Trắng đã bắt đầu, một lần nữa bà lại khẳng định điều đó trước giới truyền thông (https://www.newsweek.com/michelle-obama-president-conan-obrien-2020-podcast-1367509)
(7) — Trong một cuộc thăm dò của yougov.com vào tháng 4/2019 cho thấy tỷ lệ ủng hộ bà trong đảng Dân chủ lên đến 90%.
Một cuộc thăm dò khác của Zogby Analytics vào tháng 5/2019 cũng cho thấy bà Michelle sẽ bắt đầu với một lợi thế lớn hơn so với ông Trump (48% ủng hộ và cho vị trí Tổng thống, so với 39% bỏ phiếu chống).
