26/07/2019
Inverter Air-conditioner (အင္ဗာတာ အဲကြန္း)
••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••
Inverter Air-conditioner ဟုေျပာလိုက္လ်င္ အခိ်ဳ႕က (power) inverter ကို အရင္ေျပးျမင္တတ္ၾကသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာက လွ်ပ္စစ္မီးမလာသည့္အခါ (battery) ဘတ္ထရီသံုး၍ မီးသံုးၾကလ်င္ inverter ခံ၍ သံုးၾကရေသာေၾကာင့္ (power) inverter ကို လူအမ်ား အကၽြမ္းတဝင္ရွိေနၿပီး ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္မည္ထင္ပါသည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လူအမ်ားအကၽြမ္းတဝင္ရွိသည့္ inverter သည္ Direct Current (DC) ကို Alternate Current (AC) သို႔ေျပာင္းေပးေသာ (device) ကရိယာတစ္ခုျဖစ္သည္။ အိမ္သံုးလ်ပ္စစ္ဓါတ္အားသည္ AC ျဖစ္သည္။ (Battery) ဘက္ထရီမွထုတ္ေသာ လ်ပ္စစ္ဓါတ္အားသည္ DC ျဖစ္သည္။ DC လ်ပ္စီးေၾကာင္းကို AC လ်ပ္စီးေၾကာင္းသို႔ေျပာင္းရန္အတြက္ inverter ကိုသံုးရသည္။ ဤသည္ကား ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လူအမ်ားသိထားၾကေသာ inverter ျဖစ္သည္။
Inverter Air-con တြင္အသံုးျပဳေသာ inverter သည္ compressor motor (ကြန္ပရပ္ဆာေမာ္တာ) ကို speed အမ်ိဳးမ်ိဳး (variable speed) ျဖင့္လည္ႏိုင္ေအာင္ ျပဳလုပ္ေပးေသာ (device) ကရိယာျဖစ္သည္။ Inverter Air-con အလုပ္လုပ္ပံု ႏွင့္ ယင္း၏ အားသာခ်က္မ်ားကို နားလည္ႏိုင္ရန္အတြက္ သာမန္အဲကြန္း (normal air-conditioner) အလုပ္လုပ္ပံုႏွင့္ နိႈင္းယွဥ္ၾကည့္ဘို႔လိုပါမည္။
Inverter Air-con မ်ားမေပၚမီက ထုတ္လုပ္သံုးဆြဲေနေသာ air-con မ်ားတြင္ compressor motor သည္ AC current ကိုအသံုးျပဳသည္။ AC current ကိုအသံုးျပဳသည့္ တနည္းအားျဖင့္ AC current ျဖင့္လည္ပတ္သည့္ အျခားေမာ္တာမ်ား (ေရစုပ္စက္ေမာ္တာ - water pump motor) နည္းတူ ထို compressor motor သည္ full speed တစ္မ်ိဳးတည္းသာ လည္ႏိုင္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အဆိုပါ air-conditioner မ်ားကို constant speed air-conditioner ဟုလည္း ေခၚၾကသည္။
Constant speed air-conditioner မ်ားရပ္ေနရာမွ စၿပီးအလုပ္လုပ္ေစရန္ remote control ျဖင့္ "ON" လိုက္ပါက compressor motor သည္ ရပ္ေနရာမွ 100% speed ျဖင့္လည္ရန္ ရံုးထမည္ျဖစ္သည္။ ထိုအခါ မီးအားတဟုန္ထိုး ေဆာင့္ဆြဲသည္ (surge current)။ ထို surge current သည္ (full load current) compressor-motor စြမ္းအားျပည့္လည္ေနခ်ိန္တြင္ ဆြဲေသာ current ၏ ၄ ဆ မွ ၈ ဆ အထိ ရွိႏိုင္သည္။
ထို႔ေနာက္ constant speed air-conditioner သည္ စက္ရံုမွာကတည္းက setting လုပ္ထားသည့္ temperature range အတြင္းတြင္ ဆက္ၿပီးအလုပ္လုပ္သည္။ ဥပမာ စက္ရံု presetting temperature range သည္ (+,- 2 degree C) အေပါင္း, အနႈတ္ ၂ ဒီဂရီ စင္တီဂရိတ္ဆိုပါစို႔။ Air-con ၏ temperature ကို remote controller ျဖင့္ 24 Degree C ခ်ိန္ထားပါက အခန္းအပူခိ်န္ 22 Degree C အထိေအးသြားလ်င္ Compressor သည္ လံုးဝရပ္သြားမည္ျဖစ္သည္။ (24 - 2 = 22)။
Compressor ရပ္သြားေသာ္လည္း အခန္းထဲက indoor unit (fan coil unit) ကေတာ့ ဆက္ၿပီးအလုပ္လုပ္ေနေပမည္။ Compressor အလုပ္မလုပ္သည့္အတြက္ outdoor unit (condensing unit) ႏွင့္ indoor unit အတြင္း (refrigerant) gas စီးဆင္းမႈမရွိေတာ့ေသာေၾကာင့္ အခန္းတြင္းအပူခ်ိန္သည္ တျဖည္းျဖည္း ျမင့္တက္လာေပလိမ့္မည္။ အခန္းအပူခ်ိန္ 26 Degree C ျဖစ္သြားလ်င္ compressor သည္ ရပ္ေနရာမွ 100% speed ျဖင့္လည္ပတ္ရန္ ျပန္လည္ရံုးထမည္ျဖစ္သည္။ (24 + 2 = 26)။
Constant speed air-conditioner မ်ားတြင္ compressor သည္ ရပ္လ်င္ လံုးဝရပ္ေနၿပီး အလုပ္လုပ္လ်င္လည္း 100% speed ျဖင့္လုပ္ေသာေၾကာင့္ ယင့္တို႔ကို ON/OFF type air-conditioner ဟုလည္းေခၚၾကသည္။ Inverter type air-conditioner မ်ား ေပၚလာေသာအခါ constant speed air-conditioner မ်ားသည္ inverter type မဟုတ္သျဖင့္ ယင္းတို႔ကို non-inverter type air-conditioner ဟုလည္း ေခၚလာၾကသည္။
ေစာေစာပိုင္းကေျပာခဲ့သည့္အတိုင္း inverter type air-con တြင္ compressor motor သည္ 0% မွာ 100% အထိ speed အမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္အလုပ္လုပ္ႏိုင္သည္။ Inverter compressor သည္ DC current ျဖင့္အလုပ္လုပ္ေသာေၾကာင့္ အိမ္သံုး AC current မွ DC current သို႔ ေျပာင္းေပးသည့္ (device) ကရိယာတစ္ခုလည္း ပါရွိသည္။
Inverter type air-con ကို ရပ္ေနရာမွာ အလုပ္လုပ္ေစရန္အတြက္ remote control ျဖင့္ "ON" လိုက္ပါက compressor သည္ 0% မွ တစ္ဆင့္ခ်င္းတက္၍ 100% speed အထိ လည္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ constant speed air-con ကဲ့သို႔ မီးအားေဆာင့္ဆြဲျခင္း (surge current) မရွိေတာ့ေပ။
Brand အမ်ားစု၏ Inverter air-con cut-in/cut-off temperature range ကလည္း constant speed air-con မ်ားထက္ ေတာ္ေတာ္ေလး နဲသည္။ အခ်ိဳ႕ေသာ brand ၏ ထို temperature range မွာ (+,- 0.5 Degree C) ျဖစ္သည္။
ဥပမာ။ air-con ၏ temperature ကို remote control ျဖင့္ 24 Degree C ခ်ိန္ထားပါက အခန္းအပူခ်ိန္ 23.5 Degree C ေရာက္သြားလ်င္ inverter device က compressor ၏ speed ကို ေလ်ာ့ခ်ေပးလိုက္သည္။ (24 - 0.5 = 23.5)။ ဤတြင္တစ္ခုသတိထားမိႏိုင္သည္က constant speed air-con မွာကဲ့သို႔ cut-off point တြင္ compressor လံုးဝရပ္မသြားျခင္းပင္ျဖစ္သည္။
အခန္းအပူခ်ိန္ 24.5 Degree C ေရာက္သြားလ်င္ inverter device က compressor ၏ speed ကို ျပန္ျမႇင့္ေပးလိုက္သည္။ ဤသို႔ျဖင့္ inverter air-con သည္ လိုအပ္ေသာ အခန္းအပူခ်ိန္ကို compressor speed အားအတိုးအေလ်ာ့ျပဳလုပ္ေပးျခင္းျဖင့္ ထိန္းသိမ္းေပးသည္။
Inverter system တြင္ air-con စဖြင့္သည့္အႀကိမ္တြင္သာ compressor သည္ 100% speed အထိ လည္ပတ္ၿပီး က်န္အခ်ိန္မ်ားတြင္ 100% speed အထိ မေရာက္ေတာ့ဘဲ inverter device က compressor speed ကို လိုသလို ထိန္းညွိေပးသြားသည္။
အထက္ပါအခ်က္အလက္မ်ားမွေန၍ constant speed (non-inverter) air-con ႏွင့္ inverter air-con တို႔၏ အားနည္းခ်က္၊ အားသာခ်က္မ်ားကို ေအာက္ပါအတိုင္း ေလ့လာၾကည့္ႏိုင္သည္။
(၁) constant speed air-con တြင္ compressor သည္ 100% speed ျဖင့္သာ လည္ပတ္ေသာေၾကာင့္ မီးအားက်ေနခ်ိန္ (low voltage condition) တြင္ compressor လည္ပတ္ရန္ current မလံုေလာက္သျဖင့္ compressor ရပ္၊ ရပ္သြားသည္ကို ၾကံဳရမည္ျဖစ္သည္။
Inverter air-con တြင္မူ compressor 100% ျဖင့္ လည္ပတ္ေနသည္မဟုတ္ေသာေၾကာင့္ မီးအားက်ေနခ်ိန္တြင္လည္း compressor ဆက္အလုပ္လုပ္ေနႏိုင္သည္။ အခ်ိဳ႕ brand တြင္ inverter air-con သည္ ဗို႔အား ၁၇၅ (175 volt) အထိက်ေနခ်ိန္တြင္ပင္ compressor ဆက္အလုပ္လုပ္ေနသည္ကို ေတြ႕ဘူးသည္။
(၂) Constant speed air-con တြင္ compressor လည္သည့္အခါတိုင္း 100% speed ျဖင့္လည္ေသာေၾကာင့္ မီးပိုစားသည္။ တနည္းအားျဖင့္ လ်ပ္စစ္ဓါတ္အား ပိုမိုသံုးဆြဲသည္။
Inverter air-con တြင္မူ စဖြင့္သည့္ တစ္ေခါက္တြင္သာ compressor သည္ 100% speed အထိ လည္ၿပီး က်န္အခ်ိန္မ်ားတြင္ 100% speed အထိ မလည္ေသာေၾကာင့္ မီးစားပိုနည္းသည္။
အခ်ိဳ႕ေသာ brand တြင္ inverter air-con သည္ constant speed air-con ထက္ မီးစား ၄၅% သက္သာသည္။ Constant speed air-con သံုး၍ မီတာခ တစ္လကို ၁၀,၀၀၀ က်မည္ဆိုလ်င္ inverter air-con သံုးပါက မီတာခ ၅,၅၀၀ ခန္႔သာက်ေပလိမ့္မည္။
(၃) Constant speed air-con တြင္ compressor သည္ 100% speed ျဖင့္ လည္ပတ္ေနေသာေၾကာင့္ အသံပိုဆူသည္။ Inverter air-con ကမူ အသံပိုၿငိမ္သည္။
(၄) Constant speed air-con တြင္ 100% speed ျဖင့္အလုပ္လုပ္ေနေသာေၾကာင့္ outdoor unit ၏ အစိတ္အပိုင္း (parts and components) မ်ား ပ်က္ဆီးရန္ ပိုမိုလြယ္ကူသည္။ Inverter air-con တြင္မူ parts and components မ်ား၏ သက္တမ္း ပိုမိုရွည္ၾကာႏိုင္သည္။
(၅) Constant speed air-con အမ်ားစုသည္ R-22 gas ကိုသံုးသည္။ (ယခုေနာက္ပိုင္း R-410a သံုးေသာ constant speed မ်ားရွိသည္)။ Inverter air-con မ်ားတြင္ R-410a gas ကိုသံုးသည္။ R-410a ၏ working pressure သည္ R-22 ၏ working pressure ထက္ အလြန္ျမင့္မားေသာေၾကာင့္ ကြန္ပရပ္ဆာအိမ္ (compressor casing) နံရံကို ပို၍ထူထူ ျပဳလုပ္ထားရသည္။ ဤအခ်က္ကလည္း compressor ၏အသံကို ထိန္းေပးသည့္အျပင္ compressor အလြယ္တကူ မကြဲအက္ေအာင္လည္း ကာကြယ္ေပးၿပီးသား ျဖစ္သြားသည္။
Inverter air-con ၏ တစ္ခုတည္းေသာအားနည္းခ်က္မွာ ေစ်းပိုႀကီးျခင္းျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ထိုသို႔ပိုေပးရေသာေငြသည္ မီတာခသက္သာေသာေငြျဖင့္ ခုနွိမ္ပါက ၂ ႏွစ္ခန္႔ဆိုလ်င္ ျပန္၍ ေထမိမည္ျဖစ္သည္။ air-con တစ္လံုး၏ ပ်မ္းမွ်သက္တမ္း ၁၀ ႏွစ္ႏွင့္တြက္ၾကည့္ပါက ေရရွည္တြင္ inverter air-con သံုးျခင္းက အျမတ္ပင္ထြက္ေပလိမ့္မည္။
ထိုသို႔ အဖက္ဖက္မွ အားသာခ်က္ရွိေသာ invertor air-con ကို ျပည္သူအမ်ား ပိုမိုသံုးဆြဲလာၾကေစရန္ အစိုးရက မူဝါဒ (policy) မ်ားျဖင့္ အားေပးႏိုင္သည္။
၂၀၁၇ ေအာက္တိုဘာလ မတိုင္မီအထိ air-con အားလံုး၏ အေကာက္ခြန္ (custom duty) သည္ ၁% ျဖစ္သည္။ ၂၀၁၇ ေအာက္တိုဘာေနာက္ပိုင္းတြင္ ထို ၁% ကို ၁၀% သို႔ တိုးျမႇင့္လိုက္သည္။
ထိုကဲ့သို႔ air-con အားလံုး၏ custom duty ကို ၁၀% သို႔ တေျပးညီ တိုးျမႇင့္ေကာက္ခံမည့္အစား inverter air-con မ်ား၏ custom duty ကို ၁% တြင္ ဆက္လက္ထားရွိၿပီး constant speed အဲကြန္းမ်ား၏ custom duty ကို ၁၀% သို႔ တိုးျမႇင့္လိုက္လ်င္ inverter air-con ႏွင့္ constant speed air-con တို႔၏ ေစ်းနႈန္းကြာဟမႈ ေလ်ာ့နည္းသြားၿပီး ျပည္သူတို႔အေနျဖင့္ inverter air-con မ်ား ပိုမိုသံုးဆြဲႏိုင္ၾကမည္ျဖစ္သည္။
Commercial building မ်ားတြင္လည္း inverter air-con မ်ားသံုးပါက အစိုးရမွ ပိုင္ရွင္မ်ားအား အခြန္ေျဖေလ်ာ့မႈ (tax relief) မ်ားျဖင့္ ဆြဲေဆာင္ပါက commercial building မ်ားတြင္လည္း inverter air-con သံုးသူ ပိုမိုမ်ားျပားလာႏိုင္ပါသည္။ ဤသည္တို႔သည္ အမွန္တကယ္လက္ေတြ႕က်ေသာ သဘာဝပါတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးပင္ျဖစ္ပါသည္။
Credit. Ko kyaw Naing
